martes, 4 de mayo de 2021

ametzagaina

EUES


                                               



AMETZAGAINA PARKEA

 

Kaixo!

 

Zer moduz zaudete? Molinaotik eta Urgull menditik gomendatutako ibilaldiak egin dituzue? Gogoratu zuen txangoen argazkiak bidaltzea! Ekainean erakusketa bat egingo dugu ikastetxean, eta parte hartzen duen familia bakoitzak sari bat izango du!

 

Hilabete honetan parke batetik paseatzera gonbidatzen zaituztegu. Ziur denok dakigula non dagoen, baina denok ez dugu ondo ezagutzen. Altza inguruko altxor bat, Ametzagaina parkea.

 

 


 72 hektareako parkea Ametzagaina mendiaren gainean dago eta bere tontorrean izen bereko gotorleku zaharraren aztarnak aurkituko ditugu. Hemendik ikusiko dugun baso honetako zuhaitzen artean, haritzak eta ametzak nabarmentzen dira, eta hemendik dator eremuaren izena. Parkea, gaur egun ezagutzen dugun bezala, "Lur paisajistek” diseinatu zuten eta Babesturiko Eremu Natural  gisa izendatu zuten. Hemen, babestuta dauden fauna espezie batzuk aurki ditzakegu, Rosalia Alpina kakalardo espeziea adibidez. Donostiako auzoak lotzen dituen ibilbide ugari daude. Bideak erosoak eta markatuta daude, bai oinez bai bizikletaz egiteko.



Krakoletatik proposatzen dugun ibilbidea Garbera merkataritza-gunearen atzeko sarreratik hasten da, autobus-geltokiaren ondoan. Hortik, bidegurutze bateraino igoko gara pixka bat, eta ezkerreko bidea hartuko dugu Uba Aterpetxeraino. Gozatu ikuspegiak eta arnastu aire garbia!




Uba Aterpetxea udal aterpetxea da eta Donostiako Udalaren informazioaren arabera, aterpe alternatiboa da, berdea, iraunkorra eta ekoeraginkorra. Aterpetxearen ondoan mahai batzuk daude, behar baduzue, atseden har dezakezue.

 

 



       Parkera berriro sartu baino lehen, ezkerreko bidea hartu eta Uba ermitara joan gaitezke. Nahiz eta lehenengo erreferentziak XIV. mendekoak izan, toki honetako jabearen abizena (Hua, garai hartan) mende bat lehenagotik dokumentatua dago.


           

 


XVII. eta XVIII. mendeko baserriak (Laskiñene, Garrostegi eta Ubegi) bidetik utzita, Ubako erreformatorio zaharrera iritsiko gara. Ubako Andre Mariaren ermitaren aztarnen gainean eraiki zen, eta gaur egun fatxada eta albo bat baino ez dira mantentzen. Kaperan, berriz, Ama Birjinaren irudia mantentzen da. Toki honetan, Pazkoa egunez, erromeria bat ospatzen da. Gaur arte irritsi da, Ubako Ama Birjinak haurren loaldi onean laguntzen duelaren sinismena. 2010ean Donostiako gotzainak eta Eliza Ortodoxoko gotzainak itun bat sinatu zuten eta gaur egun ermita bi erlijioek partekatzen dute.

 



Ubako aterpetxera itzuli eta Ametzagainako parkean sartuko gara. Ezkerretara hartu eta eskuinetara banbuzko baso handi bat utzita begiratokira iritsiko gara. Hemendik, Donostia eta kostaldeko ikuspegi zoragarriaz goza dezakegu.


 




Hirira begira, gure atzean egurrezko eskailera batzuk daude, mendian gora garamatzatenak. Hortik igoko gara, eta horrela Ametzagainako gotorlekura iritsiko gara. XIX. mendean bi gotorleku eraiki ziren, lehenengo eta bigarren Guda Karlistetan. Gaur egun bisita ditzakegun aztarnak bigarrenekoak dira, 1875ean eraikita eta Donostia aintzinako defentsa-lerroan 1891ra arte erabilean egon zena. Inguruan lubaki bat dago, baina arrapalan dagoen pasabide estu batetik sar gaitezke.

 





Gotorlekua utzi eta txangoarekin aurrera jarraituko dugu. Ezkerretara bainu publiko bat utzi eta parkeko merenderora hurbilduko gara. Hemen atseden har dezakegu, zerbait jan eta haurrek hemen kokatzen den haur-parkeaz goza dezakete. Aurrerago, osasun-zirkuitu bat ere badugu. Anima zaitezte instalazioetan gimnasia egitera!

 




Bidearen beste aldera krater ezagun eta zabal bat aurkitzen dugu, non indusketa batean duela 22 mila eta 27 mila urte bitarteko pieza batzuk aurkitu ziren, balio handiko historiaurreko aztarna.

  


  

Gure bidera itzuliko gara eta beherantz jarraituz parkeko irteerara irritsiko gara, sartu garen leku berdinera, Garberako sarrera. Hemen amaituko dugu txangoa.

 

Hemen duzue ibilbidea: https://es.wikiloc.com/rutas-senderismo/parque-de-ametzagaina-69419174

 

Gogoratu oinetako egokiak, ura eta jateko zerbait eramatea. Kontrolatu eguraldia, eta, behar izanez gero, eraman zira.

Ez utzi hondakinak mendian!

 

Era berean, garrantzitsua da Eusko Jaurlaritzaren arauak betetzea Covid-19ren aurkako jardunari buruz (musukoak, talde mugatuak, distantzia, etab.).

 

Ibilbidea Altzako Historia Mintegiaren (AHM) laguntzarekin prestatu dugu, eta eskerrak eman nahi dizkiegu.

 

Gozatu txangoan eta datorren hilabetera arte!




 


miércoles, 29 de enero de 2020

Olentzerorekin Amets egiten / Soñando con Olentzero 2019/12/15

EUES




KRONIKA OLENTZEROREKIN AMETS EGITEN 2019/12/15


Oraingoan Gipuzkoatik atera ginen eta Nafarroako iparraldera jo genuen, Bertizaranara hain zuzen ere, geure Olentzero maitea ikusteko

Bertizarana, historia izugarria duen toki paregabea da. Ezagutzen dugun lehenengo onibarra 1392 urtekoa da, Pedro Miguel Bertiz nagusi. Eta belaunez belaun pasa zen XIX. Mendera arte non familiaz aldatu zen. On Pedro Ciga eta Dorotea Fernández andrea senar-emazteak izan ziren jaurerriaren azken nagusiak eta testamentuan Nafarroako Foru Gobernuari uztea erabaki zuten haren natura-ezaugarriak mantentzeko baldintzarekin. 1984. Urtean Bertiz natura-parkea izendatu egin zen.

Gaur egun, barruti babestua da, non 2000 hektareako pagadi mistoak zein fauna eta flora anitza, errekatxo eta ur jauzi txikiak aurki ditzakegun. Aipatutakoari esker Natura 2000 Sarean kokatu da, Europa Batasunaren kontserbazio-barruti berezi moduan.

Eta ingurune aparta honetan izugarrizko eguzkitsu egun batez gozatu genuen geure txikiekin. Goizean goiz, ibilaldian eta trikitixarekin lagunduta abestuko genituen gabon-kantak saioak egin genituen. Aulki-jolasean ere aritu ziren gure txikiak eta aulkia hartzen ez zuenari zartagin bateko ikatzarekin markatzen zioten aurpegia. Gure ikazkin magikoa bezala!!



Eta azkenik kaleratu ginen, askok gainera baserritarraz jantzita. Lehenengo geltokia eraikin berdineko atzealdean izan zen. Gabon-kanta abestu genuen eta etxeko andreak eman zigun harrera intxaur, ur eta gozokiz (urtexaz) betetako saski batekin, txikiek, antolatzaileek emandako kraft paperezko poltsatxoetan gorde zituztenak.

Saskia hustu egin zenean ibilbideari jarraitu genion hurrengo baserrira iritsi arte. Bertan beste etxekoandre batek gogorarazi zien geure txikiei eta baita helduei ere. Hirugarren eta laugarren baserrietan ere dinamika berdinarekin jarraitu genuen. Bukatutakoan poltsatxoak lehertzeko zorian genituen!



Bidetik ardi, antxume eta zaldiak ere izan genituen lagun.

Askaldegira iritsi ginenean izugarri hamaiketako gozoa genuen gure zain: olibak, patatak, edari ezberdinak eta gazta zein txokolate talo egin berriak.


Tripotxa bete betea genuela, Olentzerorekin geratuta ginen tokiraino falta zitzaizkigun azken metroetara ekin genien. Puntu-puntuan iritsi ginen eta oraindik izan genuen aukera gure ikazkina, agurtzen gintuen bitartean, menditik jaisten ikusteko. Benetan une hunkigarria! Geure txiki guztiek hurbildu nahi izan zuten berarekin hitz egiteko, eskutitza eman ahal izateko eta baita argazki bat atera ahal izateko. Beraz, ilara osatu eta zintzo, zintzo txanda itxaron zuten. Bukatutakoan Olentzerorekin abestu eta dantzatu egin genuen etxera bueltatu behar izan zuen arte, bertan Mari Domingi zain zuen eta.


Denak poz pozik, askaldegira bueltatu ginen. Batzuk bertan gelditu ginen bazkaltzen eta belardiaz gozatu genuen, eguzkiz, pozaz eta magiaz betetako egunari amaiera eman baino lehenago. Bakarrik falta zitzaigun Donostiara bueltatzea, denok urduri eta ilusioz beteta, Olentzero etxera noiz iritsiko zain.


Eskerrik asko denoi!!